تبلیغات
من ینتظر - تفسیر سوره مبارکه فلق از نگاه المیزان - قسمت دوم

مِّنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُواْ مَا عَاهَدُواْ اللَّهَ عَلَیْهِ فَمِنْهُم مَّن قَضىَ‏ نحَْبَهُ وَ مِنهُْم مَّن یَنتَظِرُ

تفسیر سوره مبارکه فلق از نگاه المیزان - قسمت دوم

نویسنده :manyantazer
تاریخ:شنبه 26 بهمن 1392-07:21 ب.ظ

مؤلف: و از كتاب" طب الأئمه" نقل شده كه به سند خود از محمد بن سنان از مفضل از امام صادق (ع) نظیر این معنا را روایت كرده «3». و در این معنا روایات بسیارى از طرق اهل سنت با مختصر اختلافى وارد شده، و در بسیارى از آنها آمده كه زبیر و عمار را هم با على (ع) فرستاد «4»، و در آن كتاب روایاتى دیگر نیز از طرق ائمه اهل

__________________________________________________

 (1) مجمع البیان، ج 10، ص 569.

 (2) الدر المنثور، ج 6، ص 417. [.....]

 (3) نور الثقلین، ج 5، ص 718 به نقل از طب الأئمه.

 (4) روح المعانى، ج 30، ص 283.

                        ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 683

 

بیت (ع) نقل شده «1».

و به این دسته روایات اشكالى كرده‏اند، و آن این است كه این روایات با مصونیت رسول خدا (ص) از تاثیر سحر نمى‏سازد، و چگونه سحر ساحران در آن جناب مؤثر مى‏شده با اینكه قرآن كریم مسحور شدن آن جناب را انكار نموده، فرموده:" وَ قالَ الظَّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُوراً انْظُرْ كَیْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثالَ فَضَلُّوا فَلا یَسْتَطِیعُونَ سَبِیلًا" «2».

لیكن این اشكال وارد نیست، براى اینكه منظور مشركین از اینكه آن جناب را مسحور بخوانند، این بوده كه آن جناب بى عقل و دیوانه است، آیه شریفه هم این معنا را رد مى‏كند، و اما تاثیر سحر در اینكه مرضى در بدن آن جناب پدید آید، و یا اثر دیگرى نظیر آن را داشته باشد، هیچ دلیلى بر مصونیت آن جناب از چنین تاثیرى در دست نیست.

و در مجمع البیان است كه: از رسول خدا (ص) روایت شده كه بسیار مى‏شد رسول خدا (ص) حسن و حسین را با این دو سوره تعویذ مى‏كرد «3».

و نیز در همان كتاب از عقبة بن عامر روایت شده كه گفت: رسول خدا (ص) فرمود: آیاتى بر من نازل شده كه نظیرش نازل نشده، و آن دو سوره" قُلْ أَعُوذُ" است، این حدیث را در صحیح آورده «4».

مؤلف: در الدر المنثور این حدیث را به ترمذى و نسایى و غیر آن دو نیز نسبت داده، و نیز روایتى در این معنا از كتاب" أوسط" طبرانى از ابن مسعود نقل كرده «5».

و بعید نیست كه مراد آن جناب از نازل نشدن مثل این دو سوره این باشد كه تنها این دو سوره در مورد عوذه و حرز نازل شده، و هیچ سوره‏اى دیگر این خاصیت را ندارد.

 [نظر ابن مسعود دائر بر اینكه" معوذتین" جزء قرآن نیست، رد این نظر و بیان اینكه تواتر قطعى بر اینكه این دو سوره جزء قرآنند وجود دارد]

و در الدر المنثور است كه احمد، بزار، طبرانى، و ابن مردویه از طرق صحیح از ابن عباس و ابن مسعود روایت كرده‏اند كه ابن مسعود دو سوره" قُلْ أَعُوذُ" را از قرآن‏ها پاك

__________________________________________________

 (1) نور الثقلین، ج 5، ص 718 به نقل از طب الأئمه.

 (2) ستمگران گفتند شما پیروى نمى‏كنید مگر مردى سحر شده را، ببین چگونه مثلها برایت مى‏زنند، و در نتیجه گمراه گشته راه به جایى نمى‏برند. سوره فرقان، آیه 8 و 9.

 (3) مجمع البیان، ج 10، ص 569.

 (4) مجمع البیان، ج 10، ص 567.

 (5) الدر المنثور، ج 6، ص 416.

                        ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 684

 

مى‏كرد و مى‏تراشید، و مى‏گفت: قرآن را به چیزى كه جز و قرآن نیست مخلوط مكنید، این دو سوره جز و قرآن نیست، بلكه تنها به این منظور نازل شد كه رسول خدا (ص) خود را به آن دو حرز كند. و ابن مسعود هیچ وقت این دو سوره را به عنوان قرآن نمى‏خواند.

مؤلف: سیوطى بعد از نقل این حدیث مى‏گوید: بزار گفته احدى از صحابه ابن مسعود را در این سخن پیروى نكردند، و چگونه مى‏توانستند پیروى كنند، با اینكه به طرق صحیح از رسول خدا (ص) نقل شده كه در نماز این دو سوره را مى‏خواند، و علاوه بر این در قرآن كریم ثبت شده است «1».

و در تفسیر قمى به سند خود از ابو بكر حضرمى روایت كرده كه گفت: خدمت ابى جعفر (ع) عرضه داشتم: ابن مسعود چرا دو سوره" قُلْ أَعُوذُ" را از قرآن پاك مى‏كرده؟ فرمود: پدرم در این باره مى‏فرمود: این كار را به رأى خود مى‏كرده و گر نه آن دو از قرآن است «2».

مؤلف: و در این معنا روایات بسیارى از طرق شیعه و سنى رسیده، علاوه بر این، جزو بودن این دو سوره براى قرآن، مورد تواتر قطعى تمامى كسانى است كه متدین به دین اسلامند، و لذا مى‏بینیم در پاسخ بعضى از منكرین اعجاز قرآن كه گفته‏اند: اگر قرآن معجزه بود نباید در جزئیت این دو سوره براى قرآن اختلاف شود، گفته‏اند تواتر قطعى هست بر اینكه این دو سوره جزو قرآن است، و این تواتر كافى است در اینكه به اختلاف مذكور اعتنایى نشود، علاوه بر این آنها هم كه گفته‏اند: این دو سوره جزو قرآن نیست، نگفته‏اند كه ساخته خود رسول خدا (ص) است، و از ناحیه خداى تعالى نازل نشده، و نیز نگفته‏اند كه مشتمل بر اعجاز در بلاغت نیست، بلكه تنها گفته‏اند جزو قرآن نیست، كه آن هم گفتیم قابل اعتناء نیست، چون تواتر علیه آن قائم است.

 [چند روایت در باره مراد از" فلق" و در باره آثار حسد]

و در الدر المنثور است كه ابن جریر، از ابو هریره از رسول خدا (ص) روایت كرده كه فرمود:" فلق" نام چاهى رو پوشیده است در جهنم «3».

مؤلف: در معناى این روایت روایات بسیارى دیگر هست كه در بعضى از آنها آمده:

فلق نام درى است در جهنم كه وقتى باز شود جهنم افروخته گردد، این روایت را عقبة بن عامر نقل كرده «4». و در بعضى از آنها آمده چاهى است در دوزخ كه وقتى بخواهند دوزخ را شعله‏ور

__________________________________________________

 (1) الدر المنثور، ج 6، ص 416.

 (2) تفسیر قمى، ج 2، ص 450.

 (3، 4) الدر المنثور، ج 6، ص 418.

                        ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 685

 

سازند از آنجا شعله‏ور مى‏كنند، ناقل این روایت عمرو بن عنبسه است «1». و از این قبیل روایاتى دیگر.

و در مجمع البیان مى‏گوید بعضى‏ها گفته‏اند: فلق چاهى در جهنم است كه اهل جهنم از شدت حرارت آن به دنبال پناهگاهى مى‏گردند، ناقل این حدیث سدى است «2». و ابو حمزه ثمالى «3» و على بن ابراهیم «4» هم آن را در تفسیر خود آورده‏اند.

و در تفسیر قمى از پدرش از نوفلى از سكونى از امام صادق (ع) روایت آورده كه فرموده: رسول خدا (ص) فرمود: فقر با كفر فاصله چندانى ندارد، و حسد آن قدر مؤثر است كه گویى مى‏خواهد از قضا و قدر الهى هم جلو بزند «5».

مؤلف: این روایت به همین عبارت از انس از رسول خدا (ص) نقل شده «6».

و در كتاب عیون به سند خود از ملطى از حضرت رضا از پدر بزرگوارش، و آن جناب از آباى گرامش از رسول خدا (ص) روایت كرده‏اند كه فرمود: نزدیك است كه حسد از قضا و قدر الهى سبقت بگیرد «7». (این تعبیر كنایه است از شدت تاثیر حسد، نه اینكه مى‏تواند سبقت بگیرد، چون تاثیر حسد هم خود از قضاء و قدر الهى است).

و در الدر المنثور است كه: ابن ابى شیبه از انس روایت كرده كه گفت: رسول خدا (ص) فرمود: حسد حسنات آدمى را مى‏خورد، آن چنان كه آتش هیزم را «8». (لطفى كه در این تشبیه بكار رفته از نظر خواننده مخفى نماند).

__________________________________________________

 (1) الدر المنثور، ج 6، ص 418.

 (2 و 3) مجمع البیان، ج 10، ص 568.

 (4) تفسیر قمى، ج 2، ص 449.

 (5) این حدیث در تفسیر قمى وجود ندارد و در اصول كافى (ج 2، ص 233، باب الحسد) آن را از على بن ابراهیم نقل مى‏كند و گویا در اینجا اشتباهى در ذكر نام على بن ابراهیم و تفسیرش رخ داده. [.....]

 (6) الدر المنثور، ج 6، ص 420.

 (7) عیون اخبار الرضا، جزء 2، ص 130، ح 16، ط نجف.

 (8) الدر المنثور، ج 6، ص 420.

                        ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 686



نوع مطلب : 113- سوره مبارکه فلق 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.




Admin Logo
themebox Logo